Sijil Halal untuk Pengilang Makanan Malaysia 2026. Keperluan HICS, Audit Premis, Penyelia Halal

Sijil halal untuk kilang makanan bukan sekadar versi yang lebih besar bagi sijil restoran. Prosesnya berbeza sepenuhnya. JAKIM memerlukan pengilang makanan membuktikan bahawa sistem kawalan halal mereka bukan sahaja wujud di atas kertas. Ia perlu berfungsi setiap hari dalam operasi sebenar kilang.

Ini bermakna sebelum anda membuka portal MyeHALAL, kerja sebenar sudah perlu bermula di dalam kilang sendiri. Di Shah Alam, Seremban, Ipoh, atau mana-mana lokasi pengeluaran di Malaysia. Persediaan di peringkat sistem adalah perkara yang menentukan lulus atau gagal audit JAKIM.

Panduan ini membawa anda melalui setiap keperluan khusus untuk pengilang: dari HICS hingga peranan penyelia halal, dari dokumentasi pembekal hingga apa yang sebenarnya diperiksa semasa audit premis kilang. Untuk gambaran umum proses halal dari awal, baca dahulu panduan penuh sijil halal pengilang makanan dalam bahasa Inggeris.

Apa Itu HICS dan Mengapa Ia Wajib untuk Kilang?

HICS (Halal Internal Control System, atau Sistem Jaminan Halal Dalaman) adalah rangka kerja dalaman yang memastikan setiap aspek pengeluaran makanan anda memenuhi piawaian halal JAKIM berdasarkan MS 1500 (Piawaian Malaysia: Makanan Halal: Pengeluaran, Penyediaan, Pengendalian dan Penyimpanan). Tanpa HICS yang berfungsi, audit JAKIM tidak akan diluluskan.

Komponen HICS	Apa Yang Diperlukan
Jawatankuasa Halal Syarikat	Kumpulan yang bertanggungjawab ke atas pematuhan halal keseluruhan syarikat. Mesti dipengerusikan oleh pengurus kanan atau pengarah. Adakan mesyuarat sekurang-kurangnya setiap 3 bulan dan dokumenkan minit mesyuarat.
Penyelia Halal (Halal Supervisor)	Individu Muslim yang dilantik secara rasmi untuk memantau pematuhan halal harian di peringkat pengeluaran. Perlu melalui latihan halal yang diiktiraf. Kilang berbilang syif perlu seorang penyelia halal per syif.
Prosedur Operasi Standard (SOP) Halal	Dokumen bertulis yang memperincikan cara pengendalian bahan, proses pengeluaran, pembersihan peralatan, dan kawalan kawasan pengeluaran. Mesti dikemas kini apabila ada perubahan proses atau bahan.
Sistem Kawalan Bahan Mentah	Senarai lengkap semua bahan yang digunakan, dengan sijil halal pembekal masing-masing. Prosedur untuk menerima, menyimpan, dan menggunakan bahan dengan cara yang mengekalkan status halal.
Program Latihan Kakitangan	Latihan halal wajib untuk semua kakitangan pengeluaran, bukan hanya penyelia halal. Rekod latihan mesti disimpan dan dikemas kini. Kakitangan baru mesti dilatih sebelum mula bekerja di kawasan pengeluaran.
Sistem Dokumentasi dan Rekod	Rekod harian penyelia halal, rekod pembersihan peralatan, log penerimaan bahan dan pengesahan sijil pembekal, rekod aduan dan tindakan pembetulan. Disimpan sekurang-kurangnya 2 tahun.
Audit Dalaman Halal	Audit kendiri yang dijalankan oleh syarikat sekurang-kurangnya sekali setahun untuk mengenal pasti ketidakpatuhan sebelum audit JAKIM. Laporan dan tindakan pembetulan perlu didokumenkan.

HICS bukanlah sesuatu yang boleh dibina dalam seminggu. Kilang yang baru memulakan proses ini biasanya memerlukan 2 hingga 4 bulan untuk mewujudkan semua komponen secara lengkap sebelum permohonan dibuka. Mulakan awal.

Peranan dan Kelayakan Penyelia Halal Kilang

Penyelia halal bukan sekadar jawatan di atas kertas. JAKIM akan menyemak rekod kerja, latihan, dan bukti kehadiran semasa audit premis. Seorang penyelia halal yang hanya tahu namanya sahaja tanpa rekod aktiviti harian. Ini bendera merah terbesar dalam audit kilang.

Siapa yang layak menjadi penyelia halal:

• Beragama Islam. Ini syarat mutlak, tidak boleh dikecualikan
• Pekerja tetap syarikat (bukan kontraktor atau pihak ketiga)
• Telah melalui latihan halal yang diiktiraf oleh JAKIM atau institusi bertauliah (contoh: kursus Penyelia Halal anjuran JAKIM, universiti, atau badan yang mendapat perakuan)
• Memahami MS 1500 dan syarat halal yang berkaitan dengan jenis produk yang dikeluarkan

Tanggungjawab harian penyelia halal:

• Memantau proses pengeluaran dan memastikan tiada pencemaran dari bahan tidak halal
• Mengesahkan setiap penghantaran bahan mentah yang masuk. Semak sijil halal pembekal dan pastikan bahan yang diterima sepadan dengan yang diluluskan
• Menyimpan rekod harian aktiviti pemantauan, termasuk sebarang insiden atau penemuan
• Melaporkan sebarang masalah pematuhan kepada jawatankuasa halal dengan segera
• Menjadi titik hubungan dengan JAKIM semasa pemantauan berkala atau audit susulan

Kilang yang beroperasi dalam beberapa syif (pagi, petang, malam) perlu memastikan setiap syif mempunyai penyelia halal sendiri. Seorang penyelia halal tidak boleh merangkap untuk semua syif jika mereka tidak hadir secara fizikal semasa pengeluaran berlangsung.

Dokumentasi Bahan Mentah dan Pengesahan Pembekal

Kawalan bahan mentah adalah tunjang sijil halal kilang. Tidak seperti restoran yang boleh menggunakan bahan berjenama dengan logo halal, kilang perlu membuktikan rantaian halal dari pembekal hingga ke produk siap, dan ini memerlukan dokumentasi yang tersusun.

Jenis Dokumentasi	Apa Yang Diperlukan	Nota Penting
Sijil halal pembekal	Sijil halal JAKIM atau badan halal yang diiktiraf JAKIM bagi setiap bahan yang dibekal	Semak tarikh luput sijil setiap kali penghantaran masuk. Sijil yang tamat tempoh tidak sah walaupun bahan itu sama.
Senarai bahan lengkap	Senarai semua bahan beserta nama pembekal, asal usul (Malaysia atau import), dan nombor sijil halal yang berkenaan	Kemas kini senarai setiap kali ada perubahan pembekal atau formulasi produk. Versi lapuk mesti dilabel "tidak sah lagi".
Dokumen bahan import	Bahan yang diimport perlu sijil halal dari badan halal negara asal yang telah diiktiraf oleh JAKIM	Semak senarai badan halal luar negara yang diiktiraf JAKIM di laman web rasmi sebelum mengesahkan pembekal import.
Rekod penerimaan bahan	Log harian atau mingguan yang merekod bahan yang diterima, nama pembekal, nombor lot, tarikh terima, dan nama penyelia halal yang mengesahkan	Rekod ini antara dokumen pertama yang diminta semasa audit JAKIM. Simpan sekurang-kurangnya 2 tahun.
Perjanjian pembekal halal	Perjanjian bertulis dengan pembekal utama yang menyatakan komitmen mereka untuk membekalkan bahan halal secara konsisten	Tidak wajib tetapi menguatkan kedudukan anda. Berguna apabila sijil pembekal tamat dan perlu pembaharuan segera.

Satu kesilapan yang kerap berlaku: kilang menukar pembekal atau formulasi produk tanpa mengemas kini senarai bahan dan mendapatkan sijil halal pembekal baru. JAKIM menganggap sebarang perbezaan antara senarai yang dikemukakan semasa permohonan dan bahan sebenar yang digunakan semasa audit sebagai pelanggaran serius.

Untuk maklumat kos keseluruhan pensijilan termasuk kilang, lihat panduan kos sijil halal Malaysia yang terperinci.

Proses Permohonan Melalui Portal MyeHALAL

Semua permohonan sijil halal untuk produk makanan kilang dibuat secara dalam talian melalui portal MyeHALAL di myehalal.gov.my. Berikut adalah aliran proses yang perlu anda ikuti:

1. Bina HICS terlebih dahulu, sebelum buka portal
   Ini langkah pertama yang paling ramai pengilang terlepas pandang. Jangan buka portal sebelum HICS anda bersedia. Wujudkan jawatankuasa halal, lantik penyelia halal, tulis SOP, dan mulakan dokumentasi. Proses ini biasanya mengambil masa 2 hingga 4 bulan.
2. Audit dan sahkan semua bahan mentah dan pembekal
   Semak setiap bahan yang digunakan dalam pengeluaran. Dapatkan atau kemas kini sijil halal pembekal. Bahan yang tidak mempunyai sijil halal sah mesti digantikan atau pembekal perlu memohon sijil baharu sebelum permohonan anda dikemukakan.
3. Daftar akaun di portal MyeHALAL
   Pergi ke myehalal.gov.my dan klik Daftar Baharu. Gunakan nombor pendaftaran SSM syarikat anda. Pastikan e-mel yang didaftarkan sentiasa dipantau. Semua notis dihantar ke sini.
4. Pilih kategori Produk Makanan
   Dari papan pemuka, pilih Produk Makanan sebagai kategori permohonan. Jangan tersilap pilih Premis Makanan (untuk restoran dan gerai) atau kategori lain. Pilihan yang salah bermakna permohonan perlu dimulakan semula.
5. Isi maklumat kilang dan produk dengan lengkap
   Maklumat yang diperlukan: nama syarikat dan alamat kilang, jenis produk yang dipohon, kapasiti pengeluaran, maklumat penyelia halal (nama, nombor kad pengenalan, kelulusan latihan), dan senarai bahan mentah lengkap.
6. Muat naik semua dokumen
   Senarai dokumen untuk kilang adalah lebih panjang berbanding restoran. Lihat bahagian seterusnya untuk senarai penuh. Pastikan semua dokumen jelas, tidak terpotong, dan dalam format PDF atau JPG.
7. Bayar yuran dan tunggu jadual audit
   Selepas permohonan disahkan lengkap, bayar yuran pemeriksaan. Pegawai JAKIM akan menghubungi penyelia halal anda untuk menjadualkan audit premis kilang. Tempoh menunggu biasanya 6 hingga 12 minggu dari tarikh permohonan lengkap diterima.
8. Audit premis kilang oleh pegawai JAKIM
   Pastikan penyelia halal dan pengurus kilang hadir. Sediakan semua rekod HICS, log bahan, dan dokumentasi untuk semakan pegawai. Lihat bahagian seterusnya untuk senarai perkara yang diperiksa.

Senarai Dokumen untuk Permohonan Kilang

Sediakan semua dokumen ini sebelum membuka portal MyeHALAL. Dokumen yang tidak lengkap menyebabkan kelewatan berbulan-bulan.

Dokumen	Catatan
Sijil pendaftaran SSM	Borang D (Enterprise), Borang A (Perkongsian), atau Memorandum dan Artikel Persatuan serta Borang 24 atau 49 (Sdn Bhd). Mesti terkini.
Lesen perindustrian (jika berkenaan)	Lesen yang dikeluarkan oleh MITI atau pihak berkuasa berkaitan untuk operasi pengeluaran. Pastikan lesen masih sah dan meliputi kategori produk yang dipohon.
MyKad penyelia halal	Kad pengenalan penyelia halal yang dilantik secara rasmi. JAKIM akan mengesahkan agama Islam melalui nombor kad pengenalan.
Sijil latihan penyelia halal	Sijil atau rekod latihan halal yang diiktiraf yang telah dilalui oleh penyelia halal yang dilantik. Latihan anjuran JAKIM atau institusi yang diiktiraf.
Pelan lantai kilang	Pelan yang menunjukkan kawasan pengeluaran halal, stor bahan mentah, kawasan pembungkusan, makmal (jika ada), tandas, dan kawasan pengasingan dari mana-mana operasi bukan halal. Tanda kawasan yang jelas.
Senarai bahan mentah dan sijil halal pembekal	Senarai lengkap semua bahan dengan nama pembekal dan nombor sijil halal masing-masing. Lampirkan salinan sijil halal setiap pembekal. Pastikan tarikh luput belum tiba.
Dokumen HICS	Salinan SOP halal, surat lantikan penyelia halal, carta organisasi jawatankuasa halal, dan rekod mesyuarat jawatankuasa (jika sudah ada). Ini adalah bukti HICS anda berfungsi sebelum audit.
Senarai kakitangan pengeluaran	Nama penuh, nombor kad pengenalan, agama, dan jawatan semua kakitangan yang terlibat dalam proses pengeluaran halal.

Apa Yang Diperiksa Semasa Audit Premis Kilang JAKIM

Audit kilang JAKIM adalah lebih menyeluruh dari audit restoran. Pegawai JAKIM tidak hanya melihat kebersihan. Mereka menilai sama ada sistem kawalan halal anda benar-benar berfungsi dalam operasi sebenar.

Empat bidang utama audit kilang:

• Pemeriksaan bahan mentah dan stor: Pegawai akan semak semua bahan yang ada di stor kilang terhadap senarai yang dikemukakan. Setiap bahan perlu mempunyai sijil halal pembekal yang sah. Bahan yang tidak dapat dikenal pasti statusnya, atau yang berbeza dari senarai permohonan, akan dilaporkan sebagai penemuan. Pastikan sistem penyimpanan memisahkan bahan halal dari bahan lain jika ada.
• Proses pengeluaran dan pengasingan: Pegawai akan memerhati atau menyemak prosedur pengeluaran sebenar. Mereka memeriksa sama ada terdapat risiko kontaminasi silang antara bahan atau produk halal dan bukan halal, termasuk peralatan yang dikongsi, tangki yang sama, atau laluan pengeluaran yang bertindih. Kawasan pengeluaran halal mesti jelas diasingkan dan dilabel.
• Semakan HICS dan dokumentasi: Pegawai akan meminta rekod harian penyelia halal, log penerimaan bahan, minit mesyuarat jawatankuasa halal, dan rekod latihan kakitangan. Semua rekod ini mesti ada, terkini, dan boleh diserahkan dengan segera. Rekod yang tidak lengkap atau tidak wujud adalah antara sebab paling kerap permohonan kilang gagal.
• Pengesahan kakitangan dan penyelia halal: Pegawai akan mengesahkan kehadiran dan kelayakan penyelia halal. Pastikan penyelia halal hadir semasa audit dan boleh menjawab soalan berkaitan tanggungjawab mereka. Pegawai mungkin juga meminta MyKad kakitangan pengeluaran untuk pengesahan agama Islam bagi mereka yang mengendalikan produk secara langsung.

Pengasingan Kawasan Halal dan Bukan Halal dalam Kilang

Bagi kilang yang mengeluarkan kedua-dua produk halal dan bukan halal dalam satu premis, pengasingan yang betul adalah syarat mutlak. Pengasingan yang tidak mencukupi adalah punca nombor satu kegagalan audit kilang.

JAKIM memerlukan pengasingan di peringkat berikut:

• Kawasan pengeluaran: Sempadan fizikal yang jelas antara kawasan halal dan bukan halal. Dinding, partition, atau jarak yang mencukupi dengan aliran udara yang betul
• Peralatan dan mesin: Peralatan yang digunakan untuk produk halal tidak boleh digunakan untuk produk bukan halal tanpa prosedur pembersihan sertu yang diluluskan
• Sistem penyimpanan: Bahan mentah, produk dalam proses, dan produk siap halal disimpan berasingan dari produk bukan halal
• Laluan kakitangan: Kakitangan yang bekerja di kawasan bukan halal tidak boleh memasuki kawasan halal tanpa prosedur pembersihan yang ditetapkan
• Sistem pembersihan: Peralatan dan permukaan di kawasan halal perlu dibersihkan mengikut prosedur sertu jika pernah terdedah kepada najis atau bahan tidak halal

Perbezaan Utama: Kilang vs Restoran

Aspek	Kilang Makanan	Restoran / Premis Makanan
Sistem kawalan halal	HICS wajib, berdokumentasi penuh dengan SOP, jawatankuasa halal, dan rekod	Tiada keperluan sistem formal. SOP asas sahaja
Penyelia halal	Wajib. Muslim, terlatih, hadir semasa pengeluaran, rekod harian	Pemilik atau pengurus Muslim sudah memadai
Kawalan bahan mentah	Sijil halal pembekal wajib untuk setiap bahan, rekod penerimaan lengkap	Bahan berjenama dengan logo halal sudah mencukupi
Tempoh permohonan	4 hingga 8 bulan	3 hingga 6 bulan
Skop audit	Proses pengeluaran, HICS, dokumentasi pembekal, pengasingan kawasan	Premis, kakitangan, bahan, kebersihan
Pengiktirafan sijil	Sijil produk. Pengilang boleh cetak logo halal pada pembungkusan, terima kontrak eksport	Sijil premis. Restoran boleh paparkan logo halal di premis sahaja

Soalan Lazim Mengenai Sijil Halal Pengilang Makanan

Apa itu HICS dan adakah wajib untuk pengilang makanan?

HICS (Halal Internal Control System) adalah sistem kawalan halal dalaman yang wajib diwujudkan oleh setiap pengilang makanan yang memohon sijil JAKIM. Ia merangkumi jawatankuasa halal, penyelia halal, SOP, kawalan bahan, latihan kakitangan, dan dokumentasi. Kilang tanpa HICS tidak akan lulus audit JAKIM.

Siapakah yang boleh dilantik sebagai penyelia halal kilang?

Penyelia halal mesti Muslim, pekerja tetap syarikat, dan telah melalui latihan halal yang diiktiraf. Mereka bertanggungjawab memantau pematuhan halal harian, mengesahkan bahan mentah yang masuk, dan menyimpan rekod. Kilang berbilang syif perlu penyelia halal per syif.

Berapa lama proses mendapatkan sijil halal JAKIM untuk kilang makanan?

Biasanya 4 hingga 8 bulan dari permohonan lengkap diterima. Ini belum termasuk masa persediaan HICS (2 hingga 4 bulan lagi). Mulakan proses sekurang-kurangnya 6 hingga 12 bulan sebelum tarikh yang anda sasarkan untuk memperoleh sijil.

Adakah pemilik kilang bukan Islam boleh memohon sijil halal JAKIM?

Ya. Pemilik bukan Islam boleh memohon asalkan ada pengarah atau pengurus Muslim sebagai wakil halal, dan penyelia halal Muslim yang aktif dalam operasi pengeluaran harian. Penyelia halal perlu hadir dan menjalankan tugas sebenar, bukan nama sahaja.

Apakah yang diperiksa semasa audit premis kilang oleh JAKIM?

Audit merangkumi: semakan bahan mentah di stor terhadap senarai permohonan, pemerhatian proses pengeluaran untuk risiko kontaminasi, semakan rekod HICS dan dokumentasi, pengesahan kelayakan penyelia halal, dan pemeriksaan pengasingan kawasan halal dan bukan halal.

Bolehkah kilang yang mengeluarkan produk halal dan bukan halal mendapat sijil halal?

Ya, boleh, dengan pengasingan yang ketat. Kawasan pengeluaran, peralatan, sistem penyimpanan, dan laluan kakitangan mesti diasingkan sepenuhnya antara kawasan halal dan bukan halal. Pengasingan yang tidak mencukupi adalah punca utama kegagalan audit kilang.

Apa perbezaan sijil halal kilang berbanding sijil halal restoran?

Kilang perlu HICS (sistem kawalan berdokumentasi), penyelia halal berkelayakan yang hadir harian, dan kawalan bahan mentah menyeluruh. Restoran hanya perlu pengurus atau pemilik Muslim, dan bahan berjenama halal sudah memadai. Audit kilang lebih menyeluruh, tempoh lebih lama, dan sijil yang dikeluarkan membolehkan logo halal dicetak pada pembungkusan produk.